Historie NKBV Bieb Amsterdam in vogelvlucht

Nu de NKBV Bieb Amsterdam afgelopen zomer is opgeheven is het wel aardig om eens even terug te kijken in haar ruim 40 jaar historie. Onderstaande leest als een variant op het tv-programma "Andere tijden": je kunt er onder andere uit aflezen welke impact de informatietechnologie de laatste decennia heeft gehad. En op welke wijze men allerlei zaken rond vakanties en bergsport organiseerde toen internet en mobieltjes nog science fiction waren.

Hoe het begon:

Begin jaren '70 gingen steeds meer Nederlanders naar de Alpen. De toenmalige NBV vond dat het wel een goede service aan de leden zou zijn wanneer er een informatiepunt zou zijn waar men terecht kon voor meer algemene vragen over het fenomeen bergsportvakantie en tips over specifieke gebieden. Een vrijwilliger was snel gevonden: Joop Vos uit Amstelveen. Hij werd benoemd tot "Inlichtingendienst" en zijn telefoonnummer werd in de Bergvriend gepubliceerd. In een kastje op zijn werkkamertje lagen zijn hulpmiddelen: hun privécollectie Alpenvereinführers en Alpenvereinkaarten een aantal stapeltjes A4'tjes met uitgewerkte huttentochten in veelbezochte gebieden. Die A4'tjes waren gestencild (voor de jeugdigen onder ons: dat is een soort bewerkelijke voorloper van kopiëren). Deze werden op verzoek in envelop met postzegel opgestuurd. Daarnaast werd uiteraard geput uit de rijke bergsportervaringen van Joop en zijn vrouw Greet zelf.

Binnen enkele jaren dreigde de Inlichtingendienst aan haar eigen succes ten onder te gaan. Niet alleen werden Joop en zijn vrouw Greet steeds vaker gebeld op soms vreemde tijdstippen. Ook werd het telefoonnummer door veel leden meegenomen naar de Alpen en werden Joop en Greet steeds vaker "gebruikt" als een voorloper van de huidige alarmcentrales. Bij nacht en ontij kregen ze leden aan de telefoon die advies vroegen omdat ze tijdens hun vakantie in de problemen waren geraakt. Soms bleken het wissewasjes. Maar in een aantal gevallen waren Joop en Greet het eerste contact met Nederland na een dodelijke bergsportongeval. Ten koste van diverse doorwaakte nachten werden deze leden zo goed mogelijk telefonisch opgevangen en verder geholpen bij de noodzakelijk te nemen vervolgacties.

Start bibliotheek in Amstelveen:

Na een aantal jaren werd duidelijk dat dit anders georganiseerd moest gaan worden. In plaats van de Inlichtingendienst kwam er een regionale bibliotheek voor de gebiedsinformatie en is het landelijk bureau de noodopvang gaan organiseren. Omdat de leden naar steeds meer gebieden in de Alpen trokken, werd in de werkkamer van Joop een hele boekenkast gevuld met de complete series van de standaard bergsportgidsen van de hele Alpen-hoofdkam. Met de bijbehorende kaarten. Er was één standaard openingsavond waarop men kon langskomen en gidsjes en kaarten kon lenen en ook nog steeds kon bellen voor informatie en adviezen.

In de loop van de jaren '80 overleed Joop Vos plotseling. Greet heeft toen het stokje overgenomen met de hulp van enkele van de vaste bezoekers. Toen bij Greet de jaartjes begonnen te tellen heeft Hans van Muijen jarenlang het beheer op zich genomen. Nog steeds in de oude werkkamer, waar inmiddels een extra stellingkast was gemaakt voor de uitdijende collectie. Steeds meer vroegen de leden om informatie over de middelgebergten, het sportklimmen begon op te komen, een collectie leesboeken werd ook aangeschaft met het jaarlijkse budget dat vanuit het landelijk bureau via een heuse Bibliotheekcommissie werd verstrekt. Er waren inmiddels zo'n 5 regionale bibliotheken opgericht. Steeds meer leden wisten de weg naar de bieb te vinden. Op dinsdagavonden met belangrijke Europacup- of interlandwedstrijden pendelden de bezoekers tussen het werkkamertje en de slaapkamer van Greet waar een tv stond. Tijdens vakanties van Greet ging de bieb gewoon door, ze liet haar huissleutel achter voor ons.

Bergsportinformatiecentrum Duivendrecht:

In de zomer van 1996 is de bieb verhuisd. De steeds grotere aanloop werd na meer dan 20 jaar een te zware belasting voor Greet en eigenlijk ook voor het werkkamertje, dat inmiddels van vloer tot plafond volgestouwd stond met boeken, kaarten en inmiddels ook jaargangen van diverse bergsport- en buitensporttijdschriften. Een nieuw onderkomen werd gevonden in de woning van de voormalige regiobestuursleden Cees en Aukjen Bellaar in Duivendrecht: de hele voorkamer op de begane grond! Ruimte genoeg voor veel kasten, een tafel met stoelen en zelfs een bureau met een computer (alles uiteraard derdehands). Het beheer was inmiddels overgenomen door Rob Vermist die een pool van 6 à 8 vrijwilligers organiseerde met diverse bergsportachtergronden: van dagtochtwandelaars tot rotsklim- en alpiene instructeurs en toerskiërs.

De Bieb werd steeds meer "Bergsportinformatiecentrum". Er werd een website gemaakt waarop de collectie stond en een mailadres waar vragen gesteld konden worden. Ook de aloude stencils werden door het landelijk bureau gedigitaliseerd. Ook bezoekers van buiten de eigen regio wisten de bieb daardoor in toenemende mate te vinden. Vanuit het buitenland werden tijdens vakanties stapels interessante topo's en gidsen geïmporteerd zodat een voor Nederland vrij unieke collectie ontstond. Door de fusie van NBV en KNAV werd het aantal regio-leden bovendien verdubbeld.

"Duivendrecht" werd een begrip: hier kon iedereen informatie over de bergen vinden, toegespitst op zijn eigen ambities. De basis in de vorm van kaarten, boeken en tijdschriften had nog een extra toefje slagroom: de verhalen en informatie van de leden die de Bieb bemanden. Zeker voor beginnende bergsporters een onmisbare schat aan informatie. Steeds meer werd de bieb ook betrokken bij regio-cursussen. De bezoekersaantallen bleven stijgen en de bieb werd, naast cursuslocatie De Brandweer een regionaal ontmoetingspunt en plek van verhalen en daarmee een brandpunt van de NKBV Regio Amsterdam.  

De laatste jaren: op de ALO:

Toen de cursuslocatie van de regio uit de oude Brandweer-kazerne aan het IJ verhuisde naar het ALO-terrein, kwam ook de mogelijkheid om een al lang bestaande wens te realiseren: de regionale bieb en de cursussen op één locatie. Daarom vertrok de bieb in 2009 na 13 jaar uit Duivendrecht naar zijn uiteindelijk laatste vestigingsplaats bij de ALO. Daar heeft de bieb nog 6 jaar ingewoond in de moderne mediatheek. 

De Bieb is als informatiepunt inmiddels ingehaald door de immense informatiebron die het internet is. De bezoekersaantallen liepen de laatste jaren zo drastisch terug dat besloten is om de Bieb te sluiten. Dat sluit aan bij de landelijke trend. Het NKBV-bureau gaat, door onder andere een tochten-wiki aan de landelijke NKBV-website te koppelen, de informatievoorziening via internet beter toegankelijk proberen te maken. Ook is de centrale bibliotheek in Woerden vernieuwd, zodat er een up to date collectie aan boeken, gidsjes en kaarten voor alle leden beschikbaar blijft.

Met de activiteiten van de Regio Amsterdam willen we de informatie-uitwisseling van bergsporter naar bergsporter blijven faciliteren. Het face-to-face contact tussen bergsporters lijkt ons een uiterst zinvolle aanvulling op de andere informatiebronnen. Op internet heeft informatie nogal eens een relatief "subjectief" karakter. Maar in de "objectieve" informatie van boeken en gidsjes vind je uiteraard ook niet het hele verhaal en zeker niet de persoonlijke anekdotes.

Tekst: Rob Vermist